Amasya Müzesi, zengin koleksiyonunda bulunan antik çağa ait mezarlarla dikkat çekiyor. Sergilenen mezarlar, o dönemin cenaze ve defin ritüelleri hakkında önemli ipuçları sunuyor. Antik çağda ölüm sonrası inançlara göre, ruhun ikinci bir yaşama geçebilmesi ve ölüler ülkesine ulaşabilmesi için cesedin düzgün bir şekilde gömülmesi gerektiğine inanılıyordu. Bu nedenle, sınıf ve maddi duruma bağlı olarak çeşitli mezar tipleri oluşturulmuştur. Müzede sergilenen mezar türleri şu şekildedir: 1. Küp Mezarlar: Genellikle büyük boyutlu çömlekler içerisine, cesetlerin çeşitli şekillerde defin edildiği mezar türüdür. Cesetler ya dizleri karına çekik olarak bu çömleklerde yerleştirilmiş ya da odun yığınları üzerinde yakılarak oluşan küller, orta ve küçük boy çömlek ve kutulara konularak gömülmüştür. Bu uygulama Kalkolitik Çağ'dan Bizans Dönemi'ne kadar devam etmiştir. 2. Kaya Mezarları: Anıtsal ölü gömme geleneğinin bir parçası olan kaya mezarları, Amasya Kalesi'nin güney eteklerinde Helenistik Dönem Mithridates Krallarına ait nadir örneklerle karşımıza çıkıyor. Ana kaya bloğu içine oyulan mezar odası, düz dam veya tonoz örtü ile yapılmıştır. Mezar odasında ölülerin yatak, nişler ve sarkofajlar gibi unsurlar bulunmaktadır. 3. Tümüllüs Mezarları: Anadolu'da ilk olarak Frig kültüründe görülen bu mezar tipinde, ana kaya ve toprak içine oyulan mezar odası inşa edildikten sonra ölü gömülüp, odanın üzeri dışarıdan toprakla örtülmektedir. 4. Basit Toprak Mezarlar: Paleolitik Çağ'dan itibaren gelir seviyesi düşük insanlar tarafından tercih edilen bu mezar tipinde, ölü gömme için açılan çukur üzeri toprak ve doğal taş plakalarla kapatılarak oluşturulur. 5. Sandık Tipi Mezarlar: Mezar çukuru kazıldıktan sonra yan duvarlar kesme taşlarla kaplanarak oluşturulan bu mezar tipi, ana kayaya oyulmuş ve düz kapaklı veya kırma çatı şeklinde kapakla örtülüdür. 6. Tonozlu Mezarlar: Moloz taş ve harçla örülmüş mezar çukurunun üzeri pişmiş toprak levha ve harçla örülerek oluşturulmuştur. Tonoz örtü, mezar çukurunun büyük bir kısmını kapatırken geriye kalan kısmı düz taşla kapatılmaktadır. Birden fazla defin işlemi yapılan mezar tipidir. 7. Lahit Mezarlar: Pişmiş toprak, bronz, taş ve mermerden yapılan lahitler, dönemin gelir seviyesine ve sınıfına göre değişiklik gösterir. Lahitler genellikle tekne ve kapak kısımlarından oluşur ve özellikle taş malzemelerle yapılanları beşik çatılı, üçgen alınlıklı ve akroterli olarak dekore edilmiştir. Müze, ziyaretçilere antik çağın cenaze adetleri ve defin ritüelleri konusunda önemli bir bilgi kaynağı sunmaktadır. Ziyaretçiler, bu mezarların antik dönemin kültür ve inancına dair bilgiler edindiklerini ifade ederek, “Ruhun yeniden dirilişi, ölüler ülkesine ulaşabilmesi için cesedin düzgün gömülmesi gibi inançlar, o dönemin dünya görüşünü bizlere aktarıyor. Statüye, sınıflara ve gelir seviyesine göre mezarlar yapılıyormuş. Mezarlarda kullanılan malzeme ve işçilik ayrıca bize o dönemin mimari ve inşaat tekniklerine dair bilgiler de veriyor. Bu mezarların nasıl oyulduğu ve dekore edildiği, o dönemdeki teknolojik seviyeyi de ziyaretçilere aktarıyor. Yani Amasya müzesini herkese görmeli. Bu mezar tipleri ve diğer eserlerle anladık ki sadece birçok medeniyete dair kültür ve inançları hakkında değil, aynı zamanda arkeoloji ve tarih bilimine dair birçok şey öğrenilip bu müzeden ayrılıyor insan. Bence bu müze bu şehir mutlaka ziyaret edilmeli” dediler.