Toplum Destekli Polisler ve SİBERAY yeni eğitim döneminde öğrencileri internet kullanımı ile dolandırıcılık gibi riskli konularda bilgilendiriyor. Amasya İl Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekipleri ve Toplum Destekli Polislik Şube Müdürlüğü yeni eğitim- öğretim yılında da eğitim kurumlarında yaptıkları bilgilendirmelerle geleceğimiz olan gençleri, internet kullanımı, dolandırıcılık gibi karşılaşabilecekleri birçok riskli konular için uyarıyorlar. Amasya Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ve Toplum Destekli Polislik Şube Müdürlüğü tarafından okullarda öğrencilere yönelik bilgilendirmeler yapılıyor. Yeni eğitim ve öğretim yılının başlamasıyla Amasya Sosyal Bilimler Lisesi’nde SİBERAY ve TDP ekipleri tarafından eğitimler yapıldı. Okul konferans salonunda yapılan bilgilendirme eğitimlerine Amasya Sosyal Bilimler Lisesi’nin tüm öğrencileri, öğretmenleri ve okul idaresi katıldı. Okulda “İnternette Kişisel Güvenlik ve Bilinçli İnternet Kullanımı”, “Sosyal Medya Kullanımı” ile “Teknoloji Bağımlılığı ve Mücadele Yöntemleri, internet ve telefon dolandırıcılığı gibi” konularında seminer verildi. Ayrıca lise öğrencileri polis ekiplerine merak ettikleri soruları sorup aldıkları cevaplarla bilinçlendiler. Amasya İl Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekiplerinin öğrencilere verdiği bilgilendirme eğitiminde ve öğrencilere dağıtmış oldukları broşürde ise; SİBERAY Ulusal ve uluslararası platformlarda bilişim sistemlerinin daha güvenli ve bilinçli bir şekilde kullanılmasını sağlamaya yönelik faaliyetler yürüten programdır. İçişleri Bakanlığı'na bağlı olarak Emniyet Genel Müdürlüğü çatısı altında Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı koordinesinde yürütülmektedir. SİBERAY'IN HEDEFİ NEDİR? Güvenli internet, teknoloji bağımlılığı ve siber farkındalık konularında bilimsel temellere dayanan çalışmalar yaparak toplumda farkındalık oluşturmaktır. SİBERAY'IN AMACI Toplumumuzun her bir ferdinin internet ve teknolojiyi güvenli, bilinçli ve faydalı şekilde kullanmalarını sağlamaktır. SİBERAY ANAHTAR KELİMELER Güvenli İnternet, Siber Zorbalık, Teknolojinin Verimli Kullanımı, Siber Güvenlik, Sosyal Medya, Siber Farkındalık SİBERAY' İN HEDEF KİTLESİ KİMDİR? Yediden yetmişe tüm bireylerin dijital güvenliği, teknolojiyi doğru ve faydalı kullanması SİBERAY'ın ana hedefidir. Toplumun ihtiyaçları doğrultusunda farklı özelliklere sahip gruplara yönelik özel çalışmalar ve projeler yürütülmektedir. SİBERAY’IN İLETİŞİM VİZYONU SİBERAY toplumun geleceği adına yürütülen, kurumlar üstü birliktelik ve dayanışma gerektiren bir projedir. Bu sebeple gerek devlet, gerekse sivil toplum kuruluşları ve toplumun her katmanı tarafından destek görmeyi, aldığı bu destekle yine toplumun her noktasına dokunabilmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda medyanın tümü en etkili şekilde kullanılacaktır. Dijital Medya Okuryazarlığı (Dijital Okuryazarlık) Dijital medya okuryazarlığı, temelde bireylerin yeni medya ortamlarını etkin kullanabilmek ve yeni medya içeriklerini nasıl okuyacaklarını bilmenin yanı sıra yeni medya ortamlarına özgü içerikleri üretebilmeyi de kapsayan bir okuryazarlık anlamına gelmektedir. Başka bir deyişle, dijital medya okuryazarlığı yeni iletişim, paylaşım teknolojilerinin ve ortamlarının niteliklerini kavramak, kültürel özelliklerini bilmek ve yeni medya diline hâkim olmak olarak da tanımlanabilir. Dijital okuryazarlık kavramı ilk olarak 1997 yılında Paul Gilster’ in yazdığı aynı adı taşıyan kitapla ortaya çıkmıştır. Kitapta dijital okuryazarlık, dijital ortamda sunulan bilgiyi farklı şekillerde anlayıp kullanabilme becerisi olarak ifade edilmektedir. Yani; dijital teknolojileri kullanarak mevcut bilgiye ulaşma ve bu bilgileri etkili bir şekilde kullanarak bilgi üretme becerisidir. Aynı zamanda bilgiyi işlemeyi, tutmayı ve aktarmayı da bilmek ve yapabilmek gerekir. Bilgiyi özetleme, sentezleme, oluşturma ve sunabilme becerileri gerekir Uluslararası Eğitim Teknolojileri Topluluğu (ISTE) dijital okuryazarlık kriterlerini altı standart etrafında belirlemiştir. 1.Yaratıcılık ve yenilik 2. İletişim ve iş birliği 3. Araştırma ve bilgi akıcılığı 4. Eleştirel düşünme 5. Problem çözme ve karar verme 6. Dijital vatandaşlık ve teknoloji operasyonları ve kavramları Dijital okuryazarlık için yeterlilikler üç ana ilkeye göre sınıflandırılmıştır. 1.Kullanım: Kullanım kapsamına giren beceriler ve yetkinlikler, temel teknik bilgi birikiminden, bilgisayar programlarını kullanmaktan, arama motorları gibi bilgi kaynaklarına erişim ve bunları kullanmak için daha gelişmiş daha etkili yeteneklere kadar uzanmaktadır. 2.Anlamak: Anlamak, en kritik parçadır. Dijital medyayı anlamamıza bağlamsallaştırmamıza ve eleştirel olarak değerlendirmemize yardımcı olmaktadır. Böylelikle çevrimiçi olarak ne yaptığımız ve karşılaştığımız şeyler hakkında bilinçli kararlar almamıza yardımcı olmaktadır. 3.Oluşturmak: Çeşitli dijital medya araçları ile içerik üretme ve etkili bir şekilde iletişim kurma becerisidir. [2] Dijital okuryazarlık son zamanlarda, dijital medyayı tesirli biçimde kullanmak, anlamak için büyük bir ehemmiyet taşımaktadır. Günümüzde insanlar geçmişten farklı olarak yeni ifade ve iletişim teknikleri kullanmaktadırlar. Dijital okuryazarlık, gerçek ve sanal ortamdaki verilere istenilen emelde doğru bir şekilde ulaşabilmek ve onu doğru metotla etkili bir şekilde kullanabilmektir. [5] Dijital okuryazarlık neden önemli? Teknolojinin günlük hayatımızdaki hâkimiyeti, dijital okuryazarlığın ne kadar önemli olduğunu vurgulamaktadır. Dijital dünya herkese muazzam faydalar ve avantajlar sunar. Ancak tehlikeli olmaması için teknolojiyi doğru kullanmak ve anlamak önemlidir. Medya uzmanları ve eğitimciler okullarda da dijital okuryazarlık becerilerinin faydalarına giderek daha fazla odaklanır. Çünkü bugünün öğrencileri interneti temel bilgi kaynağı olarak görür. Bu bakımdan öğrencilerin dijital okuryazar olmaları dijital içeriği nasıl bulacakları ve nasıl tüketecekleri açısından önemlidir. Bu sayede içeriği nasıl oluşturacaklarını, ileteceklerini ve paylaşacaklarını bilirler. Dijital okuryazarlık becerilerini geliştiren öğrenciler; güçlü parola oluşturma, gizlilik ayarlarını anlama, kullanma ve sosyal medyada neyi paylaşıp neyi paylaşmaması gerektiğini bilmek gibi internet güvenliğinin temelini anlarlar Çevrimiçi okumak neden "dijital okuryazarlık" değildir? Bilgiyi bulmak, değerlendirmek, oluşturmak ve iletmek için hem bilişsel hem de teknik becerileri kullanan öğrenciler, kesinlikle dijital içerik konusunda dijital okuryazar ve bilgili tüketiciler olma yolundadır. Çevrimiçi okumanın veya bir e-kitap hizmetine abone olmanın dijital okuryazar bir öğrencinin yapmadığını unutmamak önemlidir. Evet, öğrenciler çevrimiçi okuyarak da büyüme elde edebilirler çünkü okuma alıştırması, okumada geçirilen zaman her seviyedeki öğrenciler için başarının anahtarıdır. Dijital Okuryazarlığın Temel Kavramları 1.Dijital Ortam Ağa Bağlıdır. Geleneksel medyanın aksine, dijital medyada tek yönlü bağlantı yoktur. Geleneksel medyada içerik yalnızca tek bir şekilde sağlanır. Dijital medyada ise artık bir dağıtım zincirinin son halkası değil, sonsuz bir ağın ortasındaki bir düğüm sizsinizdir. Yani herkesin, her şeyle bağlantılı olduğu anlamına gelmektedir. Sonuç olarak, katılımın önündeki engeller geleneksel medyadakinden çok daha düşüktür ve herkes içerik yayınlayabilir ve bir izleyici bulabilir. 2.Dijital Medya Kalıcıdır, Aranabilir ve Paylaşılabilirdir. Dijital içerik kalıcıdır, iletilen her şey bir yerde saklanır, aranabilir ve dizine eklenebilir. Dijital medyanın ağa bağlı olduğu düşünüldüğünde bu içeriğin çoğunun önemsiz bir maliyetle kopyalanabileceği, paylaşılabileceği veya yayılabileceği anlamına gelir. Görünüşte geçici olan paylaşım bile (Snapchat fotoğrafları gibi) kopyalanabilir ve neredeyse her zaman platformun sunucularında saklanır. 3. Dijital Medyanın Bilinmeyen ve Beklenmedik İzleyicileri Vardır. Dijital medya ağ bağlantılı olduğundan ve dijital içerik paylaşılabilir olduğundan, çevrimiçi paylaştıklarınız, onu görmeyi istemediğiniz veya beklemediğiniz kişiler tarafından görülebilir. 4.Dijital Medya Deneyimleri Gerçektir Ancak Her Zaman Gerçek Hissettirmez. Ağa bağlı olmak, tüm dijital medyanın en azından bir dereceye kadar etkileşimli olduğu anlamına gelir. Bizler asla sadece pasif izleyiciler değiliz, her zaman olanların bir parçasıyızdır. Etkileşimli olduğu için, çoğu zaman çevrimiçi olaylara sanki gerçekten ordaymışız gibi yanıt veririz ancak bizi ve başkalarının nasıl hissettiğini anlatan ipuçlarının çoğu eksiktir. 5.Dijital Medyayı Kullanırken Nasıl Tepki Vereceğimiz ve Nasıl Davrandığımız, Yaratıcılarının Ön Yargılarını ve Varsayımlarını Yansıtan Platformların Mimarisinden Etkilenir. Medya okuryazarlığının en temel özelliklerinden biri, bir ortamın biçiminin bir metni nasıl “okuduğumuzu” veya nasıl deneyimlediğimizi etkilemesidir. Bu dijital medyada doğru kalırken ağ etkisi, bir platformun mimarisinin etkileşim kurduğumuz kullanıcı ara yüzünden bize içeriği nasıl teslim ettiğini belirleyen algoritmalara kadar sadece dijital medyanın anlamını ve mesajını etkilediği anlamına gelir Çocuklarda Dijital Okuryazarlık Çocuklar, dijital okuryazarlık anlayışı ile büyük bir avantaja sahiptirler. Bu kadar bağlantılı bir dünyada çocuklar, dijital becerileri erken yaştan itibaren öğrenirler. Bu teknik becerilerin çoğu sınıfta ve iş gücünde önemlidir. Kariyerlerine başladıklarında, hemen hemen her sektördeki çocuklar için dijital okuryazarlık gerekecektir. Çoğu okulda artık projelerin ve ödevlerin, çevrimiçi olarak sunulmasını gerektireceği için, çocukların bir belge yazabilmek, bir arama motoru kullanarak araştırma yapabilmek, bir e-posta gönderebilmek ve ayrıca interneti güvenli bir şekilde kullanabilme gibi temel becerilere sahip olması beklenir. Artık dijital okuryazarlık müfredatı her zamankinden daha fazla zorunlu hale gelmiştir. Sorunla karşılaştığımız yer, amacını net bir şekilde anlamadan teknolojinin kullanılmasıdır. Sosyal medyayı kullanan çocuklar, nasıl çalıştığını, kimlerin görebildiğini ve geride hangi dijital ayak izini bıraktıklarını anlamalıdır. Zaman Yönetimi Bugün pek çok insan internette, sosyal mecralarda, dijital oyunlarda ya da ekran başında uzun saatler geçirmektedir. Kimi durumlarda bağımlığa varan bu aşırı ve kontrolsüz kullanımların önüne geçilmesi gereklidir. Zaman yönetimi, bireylerin daha bilinçli ve işlevsel bir biçimde bu araçları kullanması açısından yol gösterici olabilmektedir. Zaman yönetimi, bireylerin var olan zamanlarını nasıl değerlendireceklerinin planlamasıdır ve bireyin daha verimli olması açısından elzemdir. Zaman yönetimi açısından dikkat edilmesi gerekenler şu şekilde özetlenebilir: Ekran kullanım sürelerinizi takip edin, bu sürelerde en çok hangi amaçla telefonunuzu, bilgisayarınızı ya da tabletinizi kullandığınızı analiz edin. Sosyal mecraları kullanım sürelerinizi analiz edin ve gerekirse kota koyun. Aile ya da arkadaşlarınızla geçirdiğiniz zamanlarda bu araçları kullanımınızı kısıtlayın. Günlük işlerinizi planlayın, boş zamanlarınızı organize edin. Yapılacak önemli işlerinizi ertelemeyin, bu işlere öncelik verin. Sosyal ağların, oyunların ve internetin hayatınızdaki yerini analiz edin. SİBER ZORBALIK Siber Zorbalık Nedir? Karşılaşıldığında Neler Yapılmalı? Duygusal Sonuçları Kızgınlık Endişe Üzüntü YAPTIRIMLAR Hapis Cezası Adli Para Cezası NASIL KORUNURUZ? Zorbayı engelleyin, hesabı şikayet edin Kanıtları silmeyin Karşılık vermeyin Kişisel bilgilerinizi paylaşmayın Ortak ağlardaki hesaplardan çıkış yapın NE YAPMALIYIZ? Durumu aileniz veya yakınınızla paylaşın Adli makamlara veya kolluk birimine müracaat Online İhbar veya 112/155/156 SİBER ZORBALIK NEDİR? Dijital platformlar, dijital ortamlar ve sosyal medya mecraları aracılığıyla rahatsızlık verme eylemi Siber Zorbalık Örnekleri Küçük düşürücü mesajlar göndermek Özel bilgileri yayınlamakla tehdit etme Israrla rahatsız veya taciz etmek Bu veya buna benzer davranışlardan herhangi birini gösteren siber zorbalara karşı kendinizi çaresiz hissetmeyin. OLTALAMA (PHISHING) NEDİR? Oltalama (phishing), teknolojik imkânlardan faydalanılarak oluşturulan özel yöntem ve içeriklerle, insanların kişisel/hassas bilgilerini ele geçirmeyi amaçlayan bir dolandırıcılık türüdür. PEKİ OLTALAMA MAĞDURU OLMAMAK, MADDİ VE MANEVİ ZARARA UĞRAMAMAK İÇİN NELER YAPILMALI? Güvenli olmayan bağlantılarda kişisel verilerinizi paylaşmayın. Tanımadığınız / teyit etmediğiniz kişilerle kişisel/finansal bilgilerinizi paylaşmayın. Tanımadığınız kişilerden gelen e-posta ve eklerine şüpheyle yaklaşın. Aracılığıyla size iletilen linklere, güvenli olduğundan emin değilseniz tıklamayın! İnternet sitelerine giriş yaparken URL adreslerini kontrol edin. EĞER OLTALAMA TUZAĞINA DÜŞTÜYSENİZ Tüm hesaplarınızın şifrelerini hemen değiştirin Zaman kaybetmeden ilgili kurum/banka çağrı merkezini arayarak bilgi verin SOSYAL MEDYA GÜVENLİK ÖNLEMLERİ Güçlü parolalar oluşturun, belirli periyotlarda değiştirin. İki faktörlü kimlik doğrulaması kullanın. Farklı konumlardan giriş yapıldığını tespit ederseniz çıkış yapın ve şifrenizi değiştirin. Hesabınıza bağlı uygulamaları denetleyin. Paylaşımlarınızın gizliliğini düzenleyin. Ortak cihazlardan çıkış yapın Konum bilgilerinizi gönderilerinizde paylaşmayın. Fotoğraf etiketleme seçeneğini kapatın, herkesten gelebilecek mesaj isteklerine izin vermeyin. Kendinize veya başkalarına ait kişisel bilgileri sosyal medyada paylaşmayın. Rahatsızlık veren kullanıcıların hesabınıza erişmelerini engelleyin veya kısıtlayın. ÇOCUĞUNUZ SANAL DÜNYADA MI YAŞIYOR? ROL MODEL; Doğru model olun! Bunu elinizdeki telefonu bırakarak yapabilirsiniz. Çocuğunuzla VAKİT GEÇİRİN. Planlayın; Ekran karşısında geçireceği ZAMANI SINIRLAYIN. Kararları BİRLİKTE ALIN. YANINDA OLUN; Çocuğunuzun ekran karşısında geçirdiği zamanda birlikte olun, onunla izlediği ve yaptığı şeyler hakkında SOHBET EDİN. ALTERNATİF ETKİNLİKLER SUNUN Hareketli, renkli, içinde çeşitli hayvanların, taşıtların, sayıların bulunduğu hikaye ve gelişim kitapları edinin. Bu kitapları ona okuyun ve gösterin. Bununla Birlikte Arkadaşları ile veya kardeşi ile oyun oynayabilir Öğretmenlerinden yardım alabilir Bisiklet sürebilir spor yapabilir Çeşitli eşyaları biriktirip, koleksiyon, yapabilir TEKNOLOJİK RİSKLER Sosyal medya hesaplarınızda (facebook, twitter, linkedin, instagram vs.) çocuklarınızın gezinmesine ve rastgele paylaşımlar yapmasına fırsat vermeyin. TEKNOLOJİ BAĞIMLILIĞI Teknoloji bağımlılığı; internet, dijital oyun, sosyal medya, akıllı telefon, tablet, bilgisayar kullanım sürelerinin ve yoğunluklarının yeterince kontrol edilememesinden kaynaklanan ciddi bir PROBLEMDİR. Neden Olduğu Sorunlar Fiziksel Sorunlardan bazıları; "Göz hastalıkları Beden duruşunda bozukluk Obezite "Motor gelişimiyle ilgili problemler Psikolojik Sorunlardan bazıları; "Uyku bozuklukları Davranış bozuklukları "Gerçeği değerlendirme yetisinin gelişmemesi veya gerilemesi "Duygu düzenleme becerisinin gelişmemesi Sosyal Sorunlardan bazıları; "Okul başarısında düşüş *Fiziksel ve sosyal aktivitelerde azalma 'Sorumlulukların ertelenmesi, ihmal edilmesi ve zaman yönetiminde başarısızlık *Aile işlevlerinin bozulması DİKKAT! Teknoloji bağımlılığı nedeni ile ailenizi, işinizi ve en önemlisi çocuğunuzun geleceğini TEHLİKEYE ATMAYIN” ibareleri yer alıyor