A-GENEL BAKIŞ

Aile için evlenme çağma gelmiş çocuğu en kısa zamanda evlendirmek, onun mürvetini görmek onların en büyük arzularıdır. Çocuklar ailenin yarınki teminatı, ana ile babanın en büyük mutluk kaynağı sayılır. Ana baba bütün varlıklarını çocuklarının yetişmesi, onların Mürvetlerini görme isteği uğrunda ortaya koymaktan çekinmezler. Bu yüzden çocuklarını

bir an evvel evlendirmek en büyük istekleridir. Bundan dolayı, "demir tavında dövülür"', "ağaç yaş iken eğilir" denilerek evlenme çağının geçirilmemesi gerektiğini kabul etmektedirler.

Gümüşhacıköy İlçesinde araştırma yaptığımız köylerde evlenme çağına gelmiş erkek çocuğun da aileyi geçindirebilmesi için ve aileyi sağlam temellere oturtabilmesi için aranan özellikler, askerliği yapmış olması, iyi bir aileye mensup olması, içki ve kumara düşkün olmaması, dürüst ve namuslu olması, elinin işe yatkın olması (mahir) olması aranmaktadır.

Yöremizde kız beğenme, söz kesme, nişan, nikah ve düğün birbirini takip eden günlerde yapılır. Yöremizde başlık parası önemini bütünüyle kaybetmiştir.

Nikah, düğünden önce ya da düğünün içinde kıyılmaktadır. Ceviz asma, gelin hamamı, elbise giydirme, kına gecesi, gelin getirme, düğünün çeşitli aşamalarıdır.

Yöremizde nikah kıyılırken ve gerdeğe girilirken erkeğin ayağına basması mühim sayılmaktadır. Bunun yanında erkek de ayağına bastırmamaya dikkat eder. Ayağa basmayı başaran kişinin, evlilik hayatında sözünün geçeceği inancı vardır.

Yöremizde kız kaçırma olayları azda olsa zaman zaman duyulmaktadır. " Kızı kendi haline bırakırsan, ya davulcuya kaçar, ya zurnacıya" sözü buna benzer olaylarda örnek alınmasını ifade etmek için söylenmiştir. Yöremizde kaçırılan kızın genellikle düğünü yapılmaz.

Araştırma yaptığımız köylerde akraba evlilikleri hâlâ devam etmektedir. Ama diğer taraftan da yakın akrabalıkla yapılan evlilikten doğan sakatlıklar, halkın dikkatini çekmiş, akraba evliliği oranı azalmıştır.

Yine yakın zamanda yöremizde ilk eşin çocuk vermemesi veya yaşlı olması nedenleri, başta olmak şanıyla evin erkeğinin ikinci bir kadın getirip, onunla imam nikahı yaptığı görülmüştür. İlk eşin üzerine getirilen eş yöremizde "kuma" denilmektedir. Bu evde mutluluk evin erkeğine bağlıdır.

Yine yöremizde çocuk sahibi olamayan ailelerin tekke ve türbelere gidip, Allah rızası için kurban adadıkları görülmektedir. Yöremizde beşik kertmesi adıyla tabir edilen küçük bebeklere söz kesilmesi (nişan) olayına da rastlanmıştır. Bu olay yöremizde daha çok

eskiden alevi köylerinde yapılmaktaydı. Günümüzde ise eski önemini kaybetmiştir. Yine de çok nadir olarak bu olaya rastlanmaktadır. Beşik kertmesi yöremizde şu şekilde yapılmaktadır; Aileler arasında çocuklarına beşik kertmesi yapılacağı kararlaştırılır, bunun üzerine oğlan tarafı, kız çocuğuna beşiği ile birlikte çocuk takımı yaptırır. Oğlan tarafı varlığına uygun olarak aldığı bir adet beşibiryerde veya kiremisiye, reşat, mahmudiye altını çocuk takımına bağlardı. Yine oğlan tarafı, kız evine çeşitli hediyeler gönderir. Bu hediyeler, şeker, lokum, elbiselik kumaşlar ve ailedeki çocukların oynaması için oyuncaklardır. Bu hediyeleri götüren kişiye kız evi bahşiş verir. Hediyelerin gönderildiği günün akşamı, kız evi oğlan tarafını yemeğe davet eder. Oğlan evi, akraba ve aile dostlarıyla beraber kız evine yemeğe gider. Bu yemekte erkekler bulunmazlar. Oğlan eviyle birlikte katılan konuklar kız evine hediyeler götürürler.