Amasya Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Derya Canlı, orucun insan psikolojisi üzerindeki etkilerine ilişkin kapsamlı açıklamalarda bulundu. Oruç ibadetinin yalnızca bedensel bir disiplin değil, aynı zamanda ruhsal bir arınma ve psikolojik farkındalık süreci olduğunu belirten Dr. Canlı, doğru yönetildiğinde bireyin ruh sağlığına olumlu katkılar sağlayabileceğini ifade etti.

“ORUÇ, PSİKOLOJİK DAYANIKLILIĞI GÜÇLENDİREBİLİR”

Dr. Derya Canlı, orucun sabır, öz denetim ve dürtü kontrolü üzerinde önemli etkileri olduğuna dikkat çekerek şunları söyledi:

“Günlük yaşamda otomatikleşmiş yeme, içme ve çeşitli alışkanlıkları belirli bir süre bilinçli olarak ertelemek, kişinin öz kontrol mekanizmasını güçlendirir. Bu durum psikolojide ‘ertelenmiş haz’ becerisi olarak tanımlanır. Ertelenmiş haz becerisi gelişmiş bireylerin stresle başa çıkma kapasiteleri daha yüksektir.”

Canlı, bu sürecin bireyin kendini tanımasına ve içsel farkındalığının artmasına da katkı sunduğunu belirtti.

İLK GÜNLERDE DUYGUSAL DALGALANMALAR GÖRÜLEBİLİR

Oruç sürecinin özellikle ilk günlerinde fizyolojik değişimlere bağlı olarak ruh halinde dalgalanmalar yaşanabileceğini belirten Canlı, kan şekeri düşüşü ve kafein yoksunluğu gibi durumların sinirlilik, huzursuzluk ve baş ağrısı yapabileceğini söyledi.

“Bu belirtiler genellikle geçicidir. Ancak uyku düzeninin bozulması, yetersiz sıvı alımı ve düzensiz beslenme durumunda irritabilite ve dikkat dağınıklığı artabilir. Bu nedenle sahur ve iftarda dengeli beslenmek, yeterli su tüketmek ve uyku düzenini korumak psikolojik denge açısından oldukça önemlidir.”

DEPRESYON VE ANKSİYETE HASTALARI DİKKATLİ OLMALI

Psikiyatrik tedavi gören bireylerin oruç konusunda mutlaka doktorlarına danışmaları gerektiğini vurgulayan Dr. Derya Canlı, özellikle düzenli ilaç kullanımı olan hastalarda doz ve saat ayarlamasının önemine değindi.

“Depresyon, anksiyete bozuklukları, bipolar bozukluk ya da ağır psikiyatrik tabloları olan bireylerde oruç süreci kişiden kişiye farklı etkiler gösterebilir. Bazı bireyler manevi yönü sayesinde rahatlama yaşarken, bazıları uyku ve beslenme düzenindeki değişimden olumsuz etkilenebilir. Bu nedenle bireysel değerlendirme şarttır.”

İÇSEL MUHASEBE VE DUYGUSAL ARINMA

Dr. Canlı, orucun aynı zamanda içsel muhasebe süreci olduğunu belirterek, kişinin kendisiyle baş başa kalma fırsatı bulduğunu söyledi.

“Günlük hayatın hızlı temposunda çoğu zaman duygularımızı fark etmiyoruz. Oruç, kişinin kendine dönmesini, düşüncelerini ve duygularını gözden geçirmesini sağlayabilir. Bu da psikolojik anlamda bir arınma ve denge hissi oluşturabilir.”

SAĞLIKLI BİR ORUÇ SÜRECİ İÇİN ÖNERİLER

Dr. Derya Canlı, psikolojik olarak daha sağlıklı bir oruç süreci için şu önerilerde bulundu:

Sahur ve iftarda dengeli ve düzenli beslenmek

Yeterli sıvı tüketimine dikkat etmek

Uyku düzenini korumak

Aşırı sosyal medya ve tartışmalardan uzak durmak

Manevi ve sosyal paylaşımlara zaman ayırmak

Son olarak Canlı, “Oruç; doğru planlandığında ve bireyin sağlık durumu gözetilerek tutulduğunda ruhsal dayanıklılığı artırabilir, iç huzur ve anlam duygusunu güçlendirebilir. Ancak her bireyin psikolojik yapısı farklıdır. Bu nedenle kişi kendi sınırlarını bilmeli ve gerektiğinde profesyonel destek almaktan çekinmemelidir.” ifadelerini kullandı.

Hanife Yeşilyurt