Ankara’da geçtiğimiz yıl Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM) Sosyal Hizmetler ve Sağlık Daire Başkanlığı bünyesinde kurulan Polis Müzesi açılmış olduğunu haberlerden öğrenmiş ancak gidip ziyaret etme fırsatı bulamamıştım. Bu müze kurulmadan önce şahsımla da görüşmeler sağlanmış “Milli Mücadele Yıllarında Amasya” isimli kitabımda yer verdiğim “Kaybolan Çanta Hadisesi” hakkında detaylı bilgiler alınmıştı. Mustafa Kemal Paşa’nın Amasya’dan Tokat’a giderken yolda düşürmek suretiyle kaybolan çantasını Amasya Emniyet Teşkilatından Komiser Muavini Osman Efendi tarafından bulunması ve bu hizmetinden ötürü Mustafa Kemal Paşa tarafından 50 lira ile mükâfatlandırılması hadisesi hem yazı hem de balmumu heykellerle görsellik kazandırılarak müzede özel bir yer ayrılmış olduğunu müzenin resmi sitesinde görme imkânı buldum. Emek harcanmış… güzel bir sahne uygulanmış… Fakat bir dizi zamansal hatalar yapıldığı dikkatimi çekti. Önce bu hatalar nelerdir bunları sıralamak istiyorum.

1- Olayın anlatıldığı panoda kayıp çantayı bulan Komiser Muavini Osman Efendi’ye 3.Ordu Müfettişi Mustafa Kemal Paşa tarafından 30 Haziran 1919 tarihli çekilen telgrafta 50 lira ile mükâfatlandırılmasını istemiştir. Bu doğrudur. Elimizdeki telgrafta bu açık şekilde okunmaktadır. Ancak telgrafta kaydedilmemiş “bir kol saati” panodaki bilgilere eklenmiş olduğunu fark edilmektedir. Söz konusu yazı metninden “kol saati” çıkarılmalıdır. Ayrıca o tarihlerde kol saati kullanımı revaçta değildi.

2- Komiser Muavini Osman Efendi’ye telgrafta kaydedilen mükâfatın takdim edilmesi balmumu heykelle daha da belirginleştirerek görsellik kazandırılmış. Fakat Komiser Muavini Osman Efendiye giydirilen polis kıyafeti olayın geçtiği zaman ile örtüşmemektedir. Balmumu heykele siperlikli şapka giydirilmiş. Bu tamamen hatalı bir kıyafet olmuştur. Zira polis kıyafetinde siperlikli şapka giyilmesi 1925 yılından sonra resmi kıyafet nizamnamesi gereğince olmuştur. 1919 yılı öncesi ve sonrasında polislerin resmi kıyafetinde gri renkte kalpak vardır.

Muhtemelen bu hataya Komiser Muavini Osman Efendi’nin Cumhuriyet sonrasında çekindiği fotoğrafı örnek alındığı için hataya sebebiyet verilmiştir.

3- 3.Ordu Müfettişi Mustafa Kemal Paşa’nın Tokat’tayken Amasya’ya telgraf çektirmesi sahnesi yine balmumu heykellerle zenginleştirilmiş. Mustafa Kemal Paşa’nın hemen arkasında ayakta bekleyen askerin kıyafeti de olayın cereyan ettiği tarihle örtüşmemektedir. Askerin başındaki “Enveriye” diye isimlendirilen kabalak (şapka) Çanakkale Savaşları sırasında Türk askerinin kıyafetlerindendi. Çanakkale Savaşlarını sonunda bu kabalak kullanımdan kaldırılmış ve kalpak kullanımı yaygınlaşmıştı. Bu itibarla telgrafhanede ayakta bekleyen askere “Enveriye Şapkası” takılması hatalı olmuştur.

Haber: Hüseyin Menç