Hubyar Sultan Türkistan'dan (Ortalık Asya dan) Anadolu'yu irşat etmek üzere önce Antalya bölgesine ,sonra VARAY,a (Amasya Çengel den Tekeli Dağına kadar olan bölğe) ilk yerleştiği nokta KAZOVA -ERKİLET köyüne yerleşmiştir. Alevi-Türkmen,Kızılbaş (Piridir) önderidir. 24 Oğuz boyundan birisi olan Beydili boyu na mensuptur ve bir çok boyu bir araya toplamayı onlara öncülük etmeyi sağlamıştır. Sivas, Tokat, Amasya, Çorum, Samsun. Kocaeli, Aydın, Manisa, Yozgat, Erzurum, Erzincan, Yunanistan İskeceden Türmenistan Kazan a kadar uzanan bi coğraf ya da inanları olduğu bilinmektedir.

Dobruca Beyliği, Sarı Saltuk'un oğlu Seyit İsmail Saltuk'un 1281-1299 yılları arasında Dobruca'da varlık gösteren kısa ömürlü bir Türkmen beyliği.

Saltuklular soyundan gelen Sarı Saltuk'un oğlu Seyit İsmail Saltuk, bir grup askerle birlikte Pontuslular tarafından ele geçirilen Sinop ve Amasya yöresi'ni geri aldı. Ancak Selçuklu veziri Muhittin Pervane (1262-1277), IV. Kılıç Arslan aracılığı ile Seyyit İsmail Saltuk ve adamlarını o bölgeden uzaklaştırıp, oraya oğlunu vali olarak atadı. 1264 yılında İsmail Saltuk da Bizans’tan yer isteyip, erenleri ve binlerce çadırlık Çepni ile birlikte Deliorman Bölgesi’ne yerleşti ve yurt edinmeye çalıştı. Öte yandan, taht kavgası nedeniyle birbirlerine düşen II. Gıyasettin Keyhüsrev'in çocuklarından biri, Bizans İmparatoru 8. Michel’den kendisi ve de çevresi için de yer istemiştir, bu Selçuklu beyleri de Seyit Sarı Saltuk ile birlikte Deliorman bölgesine gitmiş ve Çepnilere karışmıştır. Seyit Sarı Saltuk daha sonra Kırım’a geçerek Altınordu hanı Nogay ile birlikte 1281 yılında Kırım’dan Dobruca’ya geçip, Tuna boylarını (Dobruca yöresini) aldılar ve yurt edindiler. 1282'de İsmail Saltuk ve idaresindeki Çepni boyları Dobruca Bölgesi’ne yerleşerek Dobruca beyliğini kurdular. Ancak Seyit İsmail Saltuk, 1297 yılında Dobruca’daki İsakça Kenti’nde vefat etti. (Mezarı İsakça yakınlarındaki Babadağ’dadır.)

Sonuç olarak, 13. yüzyılda Selçuklu Türkmenlerinin Anadolu’dan Dobruca’ya önemli bir göçleri ve kolonileşmeleri olmuştur.

Sarı Saltuk’un oğlu İsmail Saltuk, 1297 yılında vefat edince, beyliğin başına oğlu Ece Halil Saltuk geçti.

1299 yılında Altın ordadaki taht kavgaları sonunda hakimiyeti ele geçiren Tatar hakanı ve boyları, Altın ordu hanı Nogay'a ve Nogay'ın en sıkı müttefiki olan Türkmenlere Dobruca yöresinde saldırdı. Bunda Bizans'ın kışkırtmaları da vardı. Yönetimi ele geçiren Tatarlar, Ece Halil kumandasındaki Çepnileri ve müttefiki Altın Ordu Hanı Nogay’ın ordusunu dağıttılar.

1310 yılında (bazı kaynaklarda:1306) Sarı Saltuk’un torunu Ece Halil Saltuk, öldürülen Altın Ordu Hanı Nogay’ın eşi Çiçek Hatun ve oğlu Türi’yi ile bir kısım Nogay askerlerini de yanına alarak, tüm Türkmenlerle birlikte Çanakkale Boğazı’ndan Anadolu’ya geçerek Karesi Beyliği'ne sığınır.(kaynaklar 10bin ile 150bin çadır arasında değişmekte) Karesi kumandanları Gazi Evranos ve Hacı İlbeyi Sarı Saltuk'un soyundan gelen bu Türkmenleri ve Ece Halil'i hürmetle karşılar ve Karesi topraklarına yerleştirir. Ece Halil Karesi kumandanlarından biri olarak Bizans'a karşı savaşır.

Karesi Beyliği'nin 1360'ta Osmanlı tarafından ilhak edilmesiyle Ece Halil Osmanlı hizmetine girerler.

Olayların bir kısmı Saltukname'de anlatılmaktadır.

Bugün Balıkesir ve Çanakkale ilinde ve Bergama ilçesinde yaşayan 100'den fazla Alevi Çepni köylerinin bu Türkmenlerin devamı olduğu düşünülmektedir. Bir kısmının da diğer Türkmen boylarıyla karışarak sünnileştiği/manavlaştığı zannedilmektedir.

Sallar, Amasya ilinin Gümüşhacıköy ilçesine bağlı bir köydür

X. yüzyıldan sonra Anadolu'ya gelen Türkmen aşiretlerinden Ulu-Yörükler Amasya yöresine yerleşmişlerdir. Bu aşiretlerin Tokat ve Sivas'a kadar dağıldikları bazı oymaklarının ise Kırşehir ve Ankara'ya yerleştikleri sanılmaktadır.

Yöremize yerleşen Ulu-Yörükler Yüzde-pare, orta pare diye kümelere ayrılmışlar ve çiftçilikle uğraşmışlardır. Ulu Yörükleri oluşturan bölükler; Ağca- Koyunlu, Akkuzulu, Ak-Satur, Ali-Beğlu, Ballu, Çapanlu, Çepni, Çungar, Çavurcı, Ustacalu, İnallu, Karakeçeli, Kuzu-Göllü, Dodurga, İkizlu, Tatlu, İl-Beğlu, Geranpa, Gökçelu, Kırıklu, Kara-Fakihlu, Kulaoğuzlu, Turgutlu, Şerefeddunlu ve Özlü. Bunlardan İl-Beğlu aşireti Merzifon'a yerleşmiştir.

Amasya'ya Kayı Boyu, Bayat Boyu, Yazır Boyu, Afşar Boyu, Kızık Boyu, Bey-Dili Boyu, Karkın Boyu, Bayındır Boyu, Peçenek Boyu, Çavuldur Boyu, Çepni Boyu, Salur Boyu, Eymür Boyu, ala-Puntlu Boyu, Yüreğir Boyu, Yıva Boyu ve Kınık Boylarına ait yörükler yerleşmiştir.

Tarihe bakıldığında birçok köy ismini o yörede yerleşen boy, oymak veya aşiret adlarından almaktadır. Yapılan değerlendirmeler sonucu Gümüşhacıköy'ümüzün köy adları incelecek olursa Eymür Boyu; Eymir ve İmirler köyünün ismine, Çepni Boyu; Çetmi köyünün ismine, Kızık Boyu; Kızık köyünün ismine, Yazır Boyu; Yazıyeri köyünün ismine, Peçenek (Becenek) Boyu; Becenler Kışlası ismine, Salur boyu; Sallar köyünün ismine, Göçeri Aşireti; Göçeri köyünün ismine Kuzu-Göllü aşireti; Göl köyünün ismine, Kara-Keçülü aşireti Keçi köyü ismine uyum göstermektedir. Balkan savaşları ve I. Dünya savaşı sonrasında Gümüshaciköy nüfusunda önemli ölçüde azalma olmuştur. Bu savaşlarca binlerce kayıp verilmiştir. Anadoluda Sevr Anlaşmasından sonra İngilizler Merzifon ve çevresini işgal etmişlerdir. İşgal kuvvetleri Gümüşhacıköy'e kadar gelmiş, Hükümet konağına bayraklarını çekmeye çalışmış ancak kadın çocuk ve sakat gazilerin yoğun direnimi sayesinde taşlar ve sopalarla düşmanı ilçemizden atmışlardır. Gümüşhacıköy'e düşmanlar bayraklarını hiçbir zaman asamamıştır.