Amasya’da yaz mevsiminin bereketi kazanlara, poşetlere, kavanozlara taşınmaya başladı. Kentin dört bir yanında kadınlar, geleneksel yöntemlerle kışa hazırlanıyor. Kimi taze fasulyeleri ayıklayıp dondurucuya kaldırıyor, kimi sarma için asma yaprağı salamura ediyor, kimi ise sabırla bamya diziyor, tarhana kaynatıyor.

Her evde ayrı bir telaş, her mutfakta emek ve maharet var. Amasyalı kadınlar hem sağlıklı beslenmek hem de kışlık masrafları yazdan azaltmak için hummalı bir hazırlık sürecine girdi.

“Kışın mis gibi fasulye pişer bu hazırlıkla”

Amasya merkezde yaşayan Ayşe Dip, elinde bıçak, önünde tepsi dolusu yeşil fasulyeyle hazırlık yaparken şunları söyledi.

“Şimdi fasulye zamanı, ayıklayıp küçük poşetlere koyuyorum. Derin dondurucuya atıyorum. Kışın hem hazır oluyor hem de yaz lezzeti gibi pişiyor. Bir yemeğin maliyeti düşüyor. Hele bir de üzerine yoğurtla... Mis gibi olur.”

“Yaprak sarma sofranın yıldızıdır”

Hacer Saka ise asma yaprağı dizerken “Yaprak sarma, hele ki Amasya’mızın meşhur baklalı dolması bizim evde çok yenir. Bayramda, misafir geldiğinde, canımız çektiğinde hemen çıkarırız. Ben salamura yapıyorum; tuzlu suda uzun süre dayanıyor. Annemden böyle öğrendim, şimdi kızıma öğretiyorum. Kültürümüz kaybolmasın.” diye konuştu

“Bamya kurutmak sabır ister, ama değer”

Bamyayı önce başlarından koni gibi ayıklayıp sonra iğneyle ipliğe dizen Nuran Ortaköylü ise bamya hazırlığının zorluğuna rağmen keyifli olduğunu söyledi

“Bamya sabır ister, göz ister. Kız torunuma da öğretiyorum. Kurutup kavanoza koyuyorum. Derin dondurucuya da koyuyorum. Kışın limonlu bamya yemeği yapınca bir tabakla doyamazsın. Biz her şeyi eskisi gibi doğal yapmaya devam ediyoruz. Marketten alınmaz bu lezzet.”

“Tarhana kokusu çocukluğumu hatırlatır”

Kış sofralarının vazgeçilmezi tarhana da Amasya mutfaklarında kaynamaya başladı. Yoğrulup güneşte kurutuluyor. Semiha Türkmen, tarhana sererken şunları söyledi.

“Tarhana bizim kültürümüzdür. Hem doyurucu hem de çok sağlıklı. Gripten korur, soğuk günlerde içini ısıtır. Çocuklara içiriyorum, içleri kaynar. Mis gibi de kokar. Kışın tarhana çorbası pişmeyen ev olmaz. Hazır almam, kendim yaparım.”

Kadın Dayanışmasıyla Geçen Bir Mevsim

Kış hazırlıkları sadece bireysel bir çaba değil, aynı zamanda kadın dayanışmasının da göstergesi. Komşular bir araya geliyor, birlikte fasulye ayıklıyor, yaprak sarıyor, tarhana yoğuruyor. Bir evde yapılan hazırlık, diğer eve de katkı sunuyor.

Bu dayanışmayı anlatan Fatma Saka, şöyle konuştu

“Gençler pek anlamıyor ama biz hala birlikte yaparız. Komşum çağırır, fasulye ayıklarız. Sonra o gelir yaprağımla ilgilenir. Sohbet ederiz, dua ederiz. Her şey doğal, her şey bereketli.”

Doğallığın ve Emeğin Sofraya Yansıması

Fasulyeden yaprağa, bamyadan tarhanaya kadar her ürün, yazın alın teriyle hazırlanıp kışın sofraya geliyor. Bu hazırlıklar hem bütçeye katkı sağlıyor hem de geleneklerin yaşamasını sağlıyor.

Amasyalı kadınların mutfaklarında başlayan bu kış mesaisi, sadece yiyecek değil; aynı zamanda sevgi, emek ve kültür taşıyor.

Şerife Kara