Bebeklerde mantar ve pişik, özellikle sıcak havalarda yaygın görülen cilt sorunlarıdır. Bu iki durum bazen karıştırılabilir ancak farklı nedenleri ve belirtileri vardır. Amasya Merzifon Kara Mustafa Paşa Devlet Hastanesi Başhekimi Uzman Dr. Ayşegül Köroğlu, bu sorunların nedenlerini, belirtilerini ve tedavi yöntemlerini anlattı.

Mantar Nedir?

Mantar, nemli ortamlarda hızla çoğalan ve sadece mikroskopla görülebilen küçük mikroorganizmalardır. Bu organizmaların üremesi için sıcak ve nemli ortamlara ihtiyaçları vardır. Bebeklerde mantar genellikle bez bölgesinde, ağızda ve bazen koltuk altlarında görülebilir.

Bebeklerde Mantarın Nedenleri

Sıcak ve Nemli Ortamlar: Bebeklerin cildi yetişkinlere göre çok daha ince ve hassastır. Bez bölgesi sık değiştirilmiyorsa mantarların üremesi için ideal bir ortam sağlar.

Zayıf Savunma Sistemi: Bebeklerin bağışıklık sistemi henüz tam gelişmediği için mantar enfeksiyonlarına daha yatkındırlar.

Antibiyotik Kullanımı: Antibiyotik kullanımı sonrası doğal flora zarar görebilir ve mantarların üremesi için uygun bir ortam oluşur. Anneye verilen antibiyotikler de süt yoluyla bebeğe geçebilir.

Tatlı İçecekler ve Yiyecek Artıkları: Bebeklerin ağızlarında kalan tatlı içecekler ve yiyecek artıkları, pamukçuk (candidal enfeksiyon) oluşumuna zemin hazırlayabilir.

Bebeklerde Mantarın Belirtileri

Bez Bölgesinde: Parlak kırmızı lezyonlar ve çevresinde küçük uydu lezyonlar.

Deride: Pul pul dökülmeler ve iltihaplanmalar.

Ağız İçinde: Dil, dudak içi ve yanaklarda beyaz veya gri-beyaz plaklar (pamukçuk).

Bebeklerde Mantar Tedavisi

Ağızda Pamukçuk: Karbonatlı su ile ağız içindeki lezyonları temizlemek ve mantar karşıtı damlalar kullanmak.

Bez Bölgesinde Mantar: Sık sık bez değiştirmek ve yeni bez bağlamadan önce bebeğin altını açık bırakarak cildin kurumasını sağlamak. Mantar karşıtı kremler de kullanılabilir.

Antibiyotik Kullanımı: Antibiyotik kullanımının mümkün olan en kısa sürede kesilmesi.

Diaper Dermatit (Pişik) Nedir?

Pişik, bebek bezinin temas ettiği alanda gelişen inflamatuar bir reaksiyondur. Genellikle genital alan, kalça, uyluk üst kısımları ve karın alt kısımlarında görülür. En sık 9-12 ay arası bebeklerde ortaya çıkar. Hafif olgularda kızarıklık, daha ağır olgularda ise sulu lezyonlar ve açık yaralar görülebilir.

Bebeklerde Pişiğin Nedenleri

Sürtünme: Deri kıvrımlarının birbirine ve çocuk bezine sürtünmesi.

Nem: Bez bölgesindeki nem, cildin bariyer görevini bozarak pişik oluşumunu kolaylaştırır.

İdrar ve Dışkı: İdrardan oluşan amonyak ve dışkıda bulunan sindirim enzimleri.

Yetersiz Cilt Bakımı: Uygun olmayan sabunlar, bakım kremleri, pudra ve alt bezinin sık değiştirilmemesi.

Mikroorganizmalar: Bakteri ve mantarlar, zedelenmiş deride kolayca üreyebilir.

Alerjik Cilt Yapısı: Atopi, bez bölgesindeki hasar ve hassasiyeti artırarak pişiğe neden olabilir.

Sık ve Sıvı Kıvamda Dışkı: Daha fazla sindirim enzimi içeren sık ve sıvı kıvamda dışkı.

Antibiyotikler: Enfeksiyon nedeniyle kullanılan antibiyotikler pişiği kolaylaştırır.

Bebeklerde Mantar ve Pişik Ayrımı

Bez bölgesinde parlak kırmızı lezyonlar ve küçük uydu lezyonlar varsa mantar enfeksiyonu düşünülür. Üç günü geçen diaper dermatitte mantar da olaya eklenmiş kabul edilir ve ona göre tedavi yapılır.

Pamukçuk Nedir?

Pamukçuk, genellikle yeni doğan ve süt çocukluğu döneminde görülür. Candida albicans adlı bir mantar yol açar. Annede vajinal mantar enfeksiyonu varsa bebek doğum kanalından geçerken mantara maruz kalabilir ve doğumdan kısa bir süre sonra pamukçuk gelişebilir. Ağız içinde beyaz veya gri-beyaz plaklar şeklinde görülür. Anne sütü emen bebekler annelerinin memelerindeki enfeksiyondan pamukçuk olabilir. Antibiyotik kullanan ve emziren annelerin bebeklerinde veya antibiyotik tedavisi gören bebeklerde ağızdaki doğal flora bozulur ve pamukçuk gelişebilir.