Çocuklar zaman zaman ailelerini zorlayacak şekilde saldırgan, isyankar veya asi davranışlar sergileyebilir. Ancak bu tür tepkiler sürekli hale geldiğinde, dürtü kontrol bozukluğu gibi bir ruhsal sağlık sorunu söz konusu olabilir. Amasya Üniversitesi Sabuncuoğlu Şerefeddin Eğitim Araştırma Hastanesi'nde  Psikiyatrist Dr. Derya Canlı, dürtü bozukluğu, çocuklarda dürtü kontrol bozukluğunu ve bu durumda izlenmesi gereken tedavi yöntemlerini açıkladı.

Dr. Canlı, “dürtü kontrol bozukluğunu “kişinin kendi kendini kontrol etme yeteneğinden yoksun olduğu ve çevresine zarar verecek davranışlarda bulunduğu ruhsal bir sağlık sorunu olarak Bu durum, ani dürtülerle hareket etmeye ve genellikle zararlı sonuçlara yol açabilir. Bu bozukluk, sosyal ilişkilerde ve günlük yaşamda ciddi zorluklara neden olabilir. Ancak doğru tanı ve etkin tedavi yöntemleriyle yönetilebilir ve yaşam kalitesi arttırılabilir” dedi.

Dürtü Kontrol Bozukluğu Nedir?

Dürtü kontrol bozukluğu, bireylerin çeşitli nedenlerle davranışlarını kontrol edememesi ve bu davranışlardan keyif almasını içeren bir durumdur. Kişi çevresine zarar vererek bu zarardan haz alabilir, bu durum psikolojik problemlere yol açabilir. Yetişkinlerde öfke nöbetleri olarak görülebilir ve kişiler bu dürtüleri kontrol edemediklerinden kendilerine ve başkalarına zarar verebilirler. Dürtü kontrol bozukluğuna sahip kişiler genellikle eylemlerinin sonuçlarını düşünmeden hareket ederler.

Çocuklarda Dürtü Kontrol Bozukluğu

Çocuklar doğdukları andan itibaren dürtülerine göre hareket ederler ve zamanla bu dürtüleri kontrol etmeyi öğrenirler. Dürtü kontrol bozukluğu olan çocuklar, genellikle sosyal etkileşimlerde zorluk çekerler; konuşmalara müdahale ederler, sıra beklemekte zorlanırlar ve eylemlerinin sonuçlarını düşünmeden hareket ederler.

Dürtü Kontrol Bozukluğu Çeşitleri

Dürtü kontrol bozukluğu çeşitli türlerde ortaya çıkabilir:

Kleptomani: Kişinin bir şeyleri çalma dürtüsüne karşı koyamaması. Hırsızlık yapmalarına rağmen pişmanlık duysalar da bu dürtüye karşı koyamazlar.

Piromani: Yangın çıkarma dürtüsünü kontrol edememe durumu. Bu kişiler yangın çıkarmadan önce gergin olurlar ve yangının zararlı olduğunu bilmelerine rağmen bu dürtüye direnemezler.

Trikotilomani: Kişinin saçını takıntılı bir şekilde yolması. Bu durum ilerlediğinde yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.

Aralıklı Patlayıcı Bozukluk: Dürtüsel öfke patlamaları ile karakterizedir ve kişinin kendisine ve çevresine zarar verebilir.

Davranış Bozukluğu: Başkalarına karşı sık sık saldırgan davranışlar sergilenmesi ve genel kuralları ihlal etme durumu.

Karşı Gelme Bozukluğu (KGB): Otorite figürlerine karşı düşmanca davranışlar sergileme durumu.

Dikkat Eksikliği Bozukluğu (DEHB): Çocuklukta sık görülen ve dikkat eksikliği, hiperaktivite, dürtüsellik ile karakterize bir bozukluktur.

Dürtü Kontrol Bozukluğu Neden Olur?

Dürtü kontrol bozukluğu, genetik, çevresel ve biyolojik faktörlerden kaynaklanabilir:

Genetik: Biyolojik ebeveynlerden kaynaklanan genetik faktörler dürtü kontrol bozukluğunda önemli bir rol oynayabilir.

Çevre: Düşük sosyo-ekonomik durum, şiddet, çocuklukta yaşanan ihmal ve istismar, akran zorbalığı gibi faktörler etkili olabilir.

Biyoloji: Beyin veya hormon aktivitelerindeki anormal değişiklikler de bu bozukluğa yol açabilir.

Dürtü Kontrol Bozukluğu Belirtileri

Dürtü kontrol bozukluğu genellikle şu semptomlarla kendini gösterir:

Aşırı yeme

Sık sık öfke patlamaları

Fiziksel şiddet

Kendine zarar verme

İsyan ve itaatsizlik

Kuralları çiğneme

Bu belirtiler, bireylerin davranışlarının uygunsuz olduğunu bilmelerine rağmen bunları kontrol edemediğini gösterir. Dürtü kontrol bozukluğu yaşayan kişiler genellikle bu davranışların ardından rahatlama hissi yaşarlar.

Dürtü Kontrol Bozukluğu Nasıl Tedavi Edilir?

Dürtü kontrol bozukluğunda tedavi yöntemleri şunlardır:

Ebeveyn Yönetimi Eğitimi: Ebeveynlerin çocukların davranışlarını geliştirmelerine yardımcı olur. Olumlu davranışları ödüllendirme ile bir disiplin oluşturulur.

Multisistemik Terapi (MST): Ailenin güçlü yönlerini kullanarak olumlu davranışları teşvik eder. Ebeveynlerle terapist birlikte çalışarak olumsuz davranışları azaltır ve olumlu davranışları güçlendirir.

Bilişsel Davranış Terapisi (BDT): Düşünce ve duyguları yakından inceleyerek olumsuz düşünceleri daha sağlıklı düşüncelerle değiştirir.