Amasya Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı öğretim üyesi Dr. Derya Canlı, diş sıkmanın yalnızca diş sağlığını değil, ruh sağlığını da ilgilendiren önemli bir sorun olduğunu belirterek, stres, kaygı ve bastırılmış duyguların bu davranışın en önemli nedenleri arasında yer aldığını söyledi.

GÜNDÜZ FARK EDİLMİYOR, GECE ORTAYA ÇIKIYOR

Modern yaşamın getirdiği yoğun tempo, iş stresi, ekonomik kaygılar ve günlük yaşamın baskıları birçok kişide farkında olmadan diş sıkma alışkanlığını artırıyor. Tıp dilinde "bruksizm" olarak adlandırılan diş sıkma ve gıcırdatma sorununun yalnızca dişleri değil, kişinin ruhsal ve fiziksel sağlığını da olumsuz etkilediğini belirten Amasya Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı öğretim üyesi Dr. Derya Canlı, özellikle son yıllarda bu şikayetleri arttığını ifade etti.

Dr. Canlı, birçok kişinin dişlerini sıktığının farkında bile olmadığını belirterek, "Özellikle uyku sırasında meydana gelen diş sıkma çoğu zaman kişinin kendisi tarafından fark edilmiyor. Sabah çene ağrısı, baş ağrısı, boyun tutulması veya diş hassasiyetiyle uyanan kişilerde altta yatan nedenlerden biri bruksizm olabiliyor." dedi.

STRES EN ÖNEMLİ TETİKLEYİCİ

Diş sıkmanın en önemli nedenlerinden birinin psikolojik stres olduğuna dikkat çeken Dr. Derya Canlı, günlük yaşamda yaşanan baskıların vücutta farklı şekillerde kendini gösterdiğini söyledi.

Canlı, "Yoğun iş temposu, sınav kaygısı, aile içi sorunlar, ekonomik sıkıntılar, gelecek endişesi ve uzun süre devam eden stres, kişinin farkında olmadan kaslarını sürekli gergin tutmasına neden oluyor. Bu gerginlik özellikle çene kaslarında belirginleşiyor ve diş sıkma davranışına dönüşebiliyor." ifadelerini kullandı.

Uzmanlara göre gün içerisinde bastırılan duygular gece uyku sırasında istemsiz kas hareketleri olarak ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle diş sıkma yalnızca fiziksel değil, ruhsal değerlendirme gerektiren bir sağlık sorunu olarak kabul ediliyor.

KAYGI BOZUKLUKLARI RİSKİ ARTIRIYOR

Psikiyatri Uzmanı Dr. Derya Canlı, kaygı düzeyi yüksek bireylerde diş sıkma davranışının daha sık görüldüğünü belirterek şunları söyledi:

"Anksiyete bozukluğu olan kişiler sürekli tetikte olma hali yaşarlar. Bu durum vücudun gevşemesini zorlaştırır. Kaslar uzun süre gergin kaldığında çene kasları da bundan etkilenir. Özellikle gece uykusunda istemsiz diş sıkma atakları görülebilir. Kaygı tedavi edilmediğinde diş sıkma kronik hale gelebilir."

Uzmanlar, panik bozukluk, yaygın anksiyete bozukluğu ve obsesif kompulsif bozukluk gibi ruhsal rahatsızlıklarda da bruksizm görülme sıklığının arttığını ifade ediyor.

BASTIRILAN ÖFKE DE ETKİLİ OLABİLİYOR

Dr. Canlı, diş sıkmanın yalnızca stresle açıklanamayacağını belirterek bastırılmış öfke ve ifade edilemeyen duyguların da önemli rol oynadığını dile getirdi.

"Kişi yaşadığı öfkeyi, kırgınlığı veya üzüntüyü dışa vuramadığında beden bunu farklı yollarla ifade edebilir. Diş sıkma bunlardan biridir. Özellikle duygularını bastıran kişilerde çene kaslarında istemsiz kasılmalar daha fazla görülebiliyor."

DEPRESYON DA NEDEN OLABİLİYOR

Uzun süre devam eden mutsuzluk ve depresif belirtilerin de diş sıkmayı tetikleyebileceğini ifade eden Dr. Canlı, bazı antidepresan ilaçların da yan etki olarak diş sıkmayı artırabileceğini söyledi.

"Depresyon yaşayan kişilerde uyku düzeni bozulabilir. Uyku kalitesindeki düşüş ve ruhsal gerginlik diş sıkmayı artırabilir. Bunun yanında kullanılan bazı ilaçlar da hekim kontrolünde değerlendirilmelidir."

ÇOCUKLARDA DA GÖRÜLEBİLİYOR

Diş sıkmanın yalnızca yetişkinlerde değil çocuklarda da görülebildiğini belirten Dr. Derya Canlı, çocuklarda yaşanan okul stresi, sınav kaygısı, aile içindeki tartışmalar ve duygusal değişimlerin bu davranışı tetikleyebileceğini söyledi.

"Çocuklarda gece diş gıcırdatması aileler tarafından çoğu zaman fark edilir. Böyle durumlarda sadece diş hekimine değil, gerektiğinde çocuk psikiyatrisine de başvurulmalıdır."

BELİRTİLER HAFİFE ALINMAMALI

Uzmanlara göre diş sıkmanın en sık görülen belirtileri arasında;

Sabah çene ağrısı,

Baş ağrısı,

Boyun tutulması,

Kulak çevresinde ağrı,

Diş hassasiyeti,

Çene ekleminden ses gelmesi,

Dişlerde aşınma,

Uyku kalitesinde bozulma yer alıyor.

Bu belirtilerin uzun süre devam etmesi halinde mutlaka uzman değerlendirmesi gerekiyor.

TEDAVİ KİŞİYE ÖZEL PLANLANIYOR

Dr. Derya Canlı, tedavide yalnızca dişlerin korunmasının yeterli olmadığını belirterek psikolojik nedenlerin de mutlaka ele alınması gerektiğini söyledi.

"Öncelikle altta yatan ruhsal neden araştırılmalıdır. Eğer yoğun stres veya kaygı söz konusuysa psikoterapi oldukça etkili olabiliyor. Gerekli görülen hastalarda ilaç tedavisi de planlanabiliyor. Bunun yanında gevşeme egzersizleri, nefes çalışmaları, düzenli uyku, fiziksel aktivite ve stres yönetimi teknikleri önemli katkı sağlıyor."

Diş hekimleri tarafından hazırlanan gece plaklarının dişleri koruduğunu ancak sorunun temel nedenini ortadan kaldırmadığını vurgulayan Canlı, multidisipliner yaklaşımın önemine dikkat çekti.

SAĞLIKLI YAŞAM ALIŞKANLIKLARI KORUYUCU OLUYOR

Uzmanlar, düzenli uyku, dengeli beslenme, günlük egzersiz, ekran süresinin azaltılması ve gevşeme tekniklerinin diş sıkma riskini azaltabileceğini belirtiyor.

Ayrıca gün içinde kişinin kendisini sürekli dişlerini sıkarken fark etmesi halinde çenesini gevşetmesi, omuz kaslarını rahatlatması ve nefes egzersizleri yapmasının da faydalı olabileceği ifade ediliyor.

"RUH SAĞLIĞI BEDEN SAĞLIĞINDAN AYRI DÜŞÜNÜLEMEZ"

Amasya Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı öğretim üyesi Dr. Derya Canlı, diş sıkmanın yalnızca diş hekimliğini ilgilendiren bir problem olmadığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:

"Vücudumuz ruhsal yükleri farklı şekillerde yansıtabilir. Diş sıkma da bunlardan biridir. Sürekli devam eden diş sıkma davranışı varsa yalnızca dişlerde oluşan aşınmaya odaklanmamak gerekir. Altta yatan stres, kaygı, depresyon veya başka bir psikolojik etken araştırılmalıdır. Erken dönemde yapılacak doğru değerlendirme hem ruh sağlığının korunmasına hem de diş ve çene yapısında oluşabilecek kalıcı hasarların önlenmesine katkı sağlar."

Uzmanlar, özellikle uzun süredir devam eden çene ağrısı, diş sıkma veya gece diş gıcırdatması yaşayan kişilerin hem diş hekimine hem de gerektiğinde psikiyatri uzmanına başvurmalarının, sorunun kalıcı hale gelmesini önlemek açısından büyük önem taşıdığına dikkat çekiyor.

Hanife Yeşilyurt